آيين نامه شناسه گذاري پسماندها و ضوابط تعيين حدود تشخيص پسماندهاي ويژه

فصل اول:مستندات

ماده1- برقراري ضوابط مطرح در اين آيين نامه به استناد موارد ذيل مي باشد:

الف- تبصره 2 ماده 2 قانون مديريت پسماندها، موضوع تعيين فهرست پسماندهاي ويژه

ب- بند 1ماده 3 آيين نامه اجرايي قانون مديريت پسماندها، موضوع تدوين، تنظيم و بازنگري جداول فهرست پسماندها

پ- رديف ب بند 6 ماده 3 آيين نامه اجرايي قانون مديريت پسماندها، موضوع پيشنهاد ضوابط و دستورالعمل هاي مربوط به حدود تشخيص پسماندهاي ويژه

ت- ماده 24 آيين نامه اجرايي قانون مديريت پسماندها، موضوع مرجعيت سازمان حفاظت محيط زيست براي تشخيص حدتبديل پسماند ويژه و عادي به يكديگر بر اساس تعيين ميزان و غلظت عامل خطرناك در پسماند

ث- ماده 32 آيين نامه اجرايي قانون مديريت پسماندها، موضوع تهيه بانك اطلاعاتي جامع پسماندها

 

فصلدوم:اهداف

ماده2- ضوابط مطرح در اين آيين نامه در راستاي نيل به اهداف ذيل مي باشد:

الف- برقراري فهرست مدون كشوري پسماندها به منظور ايجاد سامانه طبقه بندي منسجم و بانك اطلاعاتي جامع پسماندها درسطح كشور

ب- برقراري فهرست مدون كشوري پسماندها به عنوان پايه اصلي در اجراي كليه الزامات و تعهدات مربوطه عمليات مديريت اجرايي همچون گزارش دهي، صدور مجوز و گواهينامه، تكميل بانك اطلاعات كشوري پسماندها و حمل و نقل پسماندها

پ- برقراري نظام شناسه گذاري پسماندها به منظور نهادينه سازي تفكيك پسماندها و بهبود وضعيت جاري مديريت پسماندها

ت- برقراري معيارها و روشهاي واحد تشخيص پسماندهاي ويژه به منظور تعيين رويه هاي مناسب شناسايي و فهرست بندي پسماندهاي ويژه

ث- استانداردسازي در خصوص سميت پسماندهاي ويژه به منظور حفاظت از سلامت انسان و محيط زيست

ج- ضابطه مند نمودن تعريف انواع پسماند بر اساس خواص ويژه به منظور ايجاد انسجام و يكپارچگي در مديريت پسماندها در سطح كشور

 

فصلسوم:تعاريف

ماده3- عبارات و اصطلاحاتي كه در اين آيين نامه به كار رفته است، داراي معاني زير مي باشد:

الف- قانون: منظور قانون مديريت پسماندها - مصوب سال 1383 - است.

ب- سازمان: سازمان حفاظت محيط زيست.

پ- مواد: به معناي عناصر شيميايي و تركيبات آنها در حالت طبيعي يا توليد شده توسط صنعت مي باشد.

ت- پيش ساز: به معناي مخلوط يا محلول متشكل از دو يا چند ماده مي باشد.

ث- پسماند: مطابق تعريف مندرج در قانون مديريت پسماندها، به مواد جامد، مايع و گاز غير از فاضلاب گفته مي شود كه به طورمستقيم يا غيرمستقيم حاصل از فعاليت انسان بوده و از نظر توليد كننده ، زائد تلقي مي شود.

ج- مديريت اجرايي پسماند: مطابق تعريف مندرج در قانون مديريت پسماندها، شخصيت حقيقي يا حقوقي است كه مسئول برنامه ريزي، ساماندهي، مراقبت و عمليات اجرايي مربوط به توليد، جمع آوري، ذخيره سازي، جداسازي ، حمل و نقل، بازيافت، پردازش و دفع پسماندها و همچنين آموزش و اطلاع رساني در اين زمينه مي باشد.

چ- شناسه گذاري پسماندها: به معناي تعيين شناسه عددي اختصاصي براي هر نوع پسماند مي باشد.

ح- فهرست مدون كشوري پسماندها: به معناي فهرست جامع مندرج در ضميمه شماره 1 اين آيين نامه شامل شناسه گذاري براي كليه انواع پسماندها است. عبارت "فهرست مدون" داراي معناي برابر در اين آيين نامه مي باشد.

خ- مواد خطرناك: به مفهوم ماده اي است كه در فهرست مندرج در ضميمه شماره 2 اين آيين نامه به عنوان خطرناك طبقه بندي شده است.

د- فلزات سنگين: به معناي هر نوع تركيب آنتيموان، ارسنيك، كادميم، كروم(VI) مس، سرب، جيوه، نيكل، سلنيم، تلوريم، تاليم ، و قلع و نيز اين مواد در شكل فلزي شان است تا جايي كه به عنوان مواد خطرناك قابل طبقه بندي باشند.

ذ- خواص ويژه )خواص خطرناكي):مطابق با تعريف مندرج براي پسماندهاي ويژه در قانون مديريت پسماندها و به صورت تفصيلي مشتمل بر موارد مندرج در ماده 7 اين آيين نامه به همراه تعاريف مربوطه مي باشد.

ر- پسماندهاي ويژه: مطابق تعريف مندرج در قانون مديريت پسماندها، به كليه پسماندهايي گفته مي شود كه به دليل بالا بودن حداقل يكي از خواص خطرناك، از قبيل سميت، بيماري زايي، قابليت انفجار يا اشتعال، خورندگي و مشابه آن به مراقبت ويژه نياز داشته باشد و آن دسته از پسماندهاي پزشكي و نيز بخشي از پسماندهاي عادي، صنعتي، كشاورزي كه نياز به مديريت خاص دارند، جزو پسماندهاي ويژه محسوب مي شوند.

ز- شناسه هاي ستاره دار: شناسه هاي مندرج در فهرست مدون كشوري پسماندها معين شده با علامت ستاره با انديس بالا (*)مي باشد. علامت مذكور نشانگر ويژه بودن پسماند مربوطه مي باشد.

ژ- تركيبات پي سي بي:(PCBs) شامل بي فنيل هاي پلي كلره، ترفنيل هاي پلي كلره، منو متيل تتراكلرو دي فنيل متان،منو متيل دي كلرو دي فنيل متان، منو متيل دي برومو دي فنيل متان، يا انواع مخلوط حاوي هر يك از موارد فوق با درصد وزني برابر يا بيشتر از005/0 است.

س- تجهيزات حاوي پي سي بي:(PCBs) به معناي هر نوع تجهيزات حاوي يا دارنده پي سي بي (براي مثال انواع ترانسفورماتور،خازن، ظروف حاوي يا آلوده و پاكسازي نشده) مي باشد. تجهيزات نوعي پي سي بي دار، به عنوان حاوي پي سي بي محسوب مي شوند، مگر آنكه به صورت منطقي غير از اين قابل فرض باشد.

ش- تركيبات خطرناك حاصل از تجهيزات الكتريكي يا الكترونيكي: شامل انواع باتري و انباره الكتريكي مذكور در زيرفصل 1606ضميمه شماره 1 اين آيين نامه وعلامت گذاري شده به عنوان خطرناك، همچون انواع كليد جريان برق جيوه اي، شيشه لامپ پرتوهاي كاتدي، شيشه هاي فعال و غيره، مي باشند.

ص- تصفيه در محل: به معناي انجام مراحل تصفيه در محل توليد پسماند مي باشد.

ض- تصفيه خارج از محل: به معناي انجام مراحل تصفيه در خارج از محل توليد پسماند مي باشد.

ط- تثبيت: به معناي فرايندي است كه با تغيير فيزيكي پسماند (براي مثال تبديل حالت مايع به جامد) توسط استفاده ازافزودني ها و بدون ايجاد و تغيير در خواص شيميايي موجب تغيير خواص ويژه (خطرناكي) اجزاء در پسماند و در نتيجه تبديل پسماند ويژه به پسماند غير ويژه مي شود.

ظ- تثبيت شده نسبي: به معناي فرايند تثبيت به نحوي است كه عمليات تغيير در آن به صورت كامل انجام نشده است، و احتمال انتشار اجزاي خطرناك از آن در كوتاه، ميان و بلند مدت به محيط زيست وجود دارد.

ع- فلزات واسطه: به معناي هر نوع تركيب اسكانديم، واناديم، منگنز، كبالت، مس، ايتريم، نيوبيم، كروم، آهن، نيكل، روي،زيركونيم، موليبدنم و تانتالم و نيز اين مواد در شكل فلزي شان است تا جايي كه به عنوان مواد خطرناك قابل طبقه بندي باشند.

غ- ساير تعاريف مندرج در اين ضوابط همان تعاريف قانون و آيين نامه اجرايي مديريت پسماندها خواهد بود.

 

فصلچهارم: معيارهايتعيينخصوصياتپسماندهايويژه،فهرستبنديپسماندهايويژهوتعريفخواصويژه

ماده4- به عنوان معيار تعيين و تعريف خصوصيات پسماندهاي ويژه، پسماندي داراي خواص ويژه است كه در آن موارد ذيل قابل تشخيص باشد:

الف- به طور مستقيم يا غير مستقيم باعث افزايش ميزان مرگ و مير يا بيماري جدي برگشت ناپذير،(يا با ظرفيت خاص برگشت پذيري شود ، يا

ب- در صورت تصفيه، نگهداري، حمل و نقل، دفع يا هر نوع عمليات مديريت اجرايي نا مناسب، خطر جدي يا بالقوه اي را برسلامت انسان يا محيط زيست اعمال نمايد.

تبصره- مرجع تشخيص خطر جدي يا بالقوه بر سلامت انسان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و مرجع تشخيص خطرجدي يا بالقوه بر محيط زيست سازمان مي باشد.

ماده5- خواص ويژگي مي بايست:

الف- بر اساس روش هاي آزمايش استاندارد مورد ارائه در ضميمه شماره 3 اين آيين نامه در كشور قابل اندازه گيري باشد،

ب- با شناخت توليد كننده پسماند از نوع پسماند، قابل تشخيص باشد.

ماده6- در صورت برقراري حداقل يكي از شرايط ذيل، پسماند قابل فهرست بندي(قرار گرفتن در فهرست) پسماندهاي ويژه مي باشد:

الف- يكي از خواص ويژه(خطرناكي) مندرج در ماده 7 را نمايان سازد.

ب- در دوز كم براي انسان مرگ آور باشد. در نبود داده هاي مربوطه سميت، در مطالعات سميت LD50(دز متوسط مرگ آور برابر 50درصد) خوراكي براي خرگوش آزمايشگاهي كمتر از 50 ميلي گرم ، در اثر تنفس LC50 (غلظت متوسط مرگ آور برابر 50درصد )كمتر از 2 ميلي گرم در ليتر باشد.

پ- استخراج از نمونه شاهد پسماند نمايانگر آلودگي ناشي از حداقل يكي از اجزاي سمي با غلظت برابر يا بيشتر مندرج در ضميمه شماره 4 اين آيين نامه باشد و پس از ملاحظه فاكتورهاي مربوطه سميت، غلظت جزء ويژه در پسماند، حضور جزء يا هر نوع محصول تجزيه اي سمي، درجه تجمع بيولوژيكي(زيست انباشتگي) و هر نوع فاكتور مناسب ديگر از نظر سازمان، متولي چنين نتيجه گيري نمايد كه پسماند در صورت عمليات اجرايي نامناسب، خطر آشكار يا بالقوه اي را بر سلامت انسان يا محيط زيست تحميل مي نمايد.

ت- چنانچه سازمان تحت تعريف مندرج در قانون مديريت پسماندها و يا هر نوع دليل ديگري تشخيص دهد كه پسماند از نوع ويژه است.

ماده7- خواصويژه (خطرناكي)مطابقباخصوصياتمذكوردرتعريفپسماندهايويژهدرقانونوشاملمواردذيلميباشد:

الف- "قابل انفجار": هر نوع ماده يا پيش ساز كه تحت تاثير شعله احتمال انفجار داشته باشد يا نسبت به تغيير ناگهاني يا اصطكاك، از ماده دي نيترو بنزن حساس تر باشد. مواد خطرناك از اين دست، داراي علامت اختصاري تعريف شده(E) در ضمايم مربوطه اين آيين نامه مي باشند.

ب- "اكسايشي": هر نوع ماده يا پيش ساز كه در اثر تماس با ديگر مواد به ويژه مواد قابل اشتعال، واكنش هاي گرمازاي شديد را ايجاد نمايد. مواد خطرناك از اين دست داراي علامت اختصاري تعريف شده (o)در ضمايم مربوطه اين آيين نامه مي باشند.

پ- "شديدا قابل اشتعال": هر نوع ماده يا پيش ساز كه داراي نقطه احتراقي كمتر از 21 درجه سانتيگراد بوده (شامل مايعات شديدا قابل اشتعال)، يا هر نوع ماده يا پيش ساز كه قابليت پذيرش حرارت و در نهايت آتش گيري در تماس با هوا در دماي محيط را بدون اعمال انرژي داشته باشد، يا هر نوع ماده يا پيش ساز جامد كه بعد از تماس مختصر با منبع احتراقي به سرعت شعله ور گردد و بعد از برداشتن منبع احتراقي همچنان به سوختن ادامه دهد، يا مواد و پيش سازهاي گازي شكل كه در هوا و فشار نرمال قابل اشتعال باشد، يا مواد و پيش سازهايي كه در تماس با آب و يا هواي مرطوب، گازهاي با قابليت اشتعال بالا در مقادير خطرناك را توليد مي نمايد.

مواد خطرناك از اين دست داراي علامت اختصاري تعريف شده (F+) در ضمايم مربوطه اين آيين نامه مي باشند.

ت- "قابل اشتعال": هر نوع ماده يا پيش ساز كه داراي نقطه احتراقي ميان 21 تا 55 درجه سانتيگراد باشد. مواد خطرناك از اين دست داراي علامت اختصاري تعريف شده (R10  يا F) در ضمايم مربوطه اين آيين نامه مي باشند.

ث- "سوزش آور": هر نوع ماده يا پيش ساز كه در اثر تماس لحظه اي، طولاني مدت يا مكرر با پوست يا مخاط انسان موجب سوزش و التهاب شود. مواد خطرناك از اين دست داراي علامت اختصاري تعريف شده (Xi)در ضمايم مربوطه اين آيين نامه  مي باشند. نمونه پسماند داراي يك يا چند ماده سوزش آور شديد(داراي علامت اختصاري R41  (Xi ; در غلظت كلي≥10%(برابريا بيشتر از ده درصد وزني)، و يا داراي يك يا چند ماده سوزش آور ( داراي علامت اختصاري Xi;R36-R37-R38) در غلظت كلي≤ 20%(برابر يا بيشتر از بيست درصد وزني) به عنوان پسماند ويژه قابل طبقه بندي است.

ج- "زيان آور": هر نوع ماده يا پيش ساز كه در اثر بلع يا جذب پوستي، خطرات محدودي را بر سلامت انسان ايجاد نمايد. موادخطرناك از اين دست داراي علامت اختصاري تعريف شده (Xn)در ضمايم مربوطه اين آيين نامه مي باشند. نمونه پسماند داراي يك يا چند ماده زيان آور در غلظت كلي ≤ 25%(برابر يا بيشتر از بيست وپنج درصد وزني(به عنوان پسماند ويژه قابل طبقه بندي است.

چ- "سمي": هر نوع ماده يا پيش ساز كه در اثر بلع يا جذب پوستي، خطر حاد و مزمني را بر سلامت انسان ايجاد و يا حتي موجب مرگ و مير شود. مواد خطرناك از اين دست داراي علامت اختصاري تعريف شده(T) در ضمايم مربوطه اين آيين نامه مي باشند.

نمونه پسماند داراي يك يا چند ماده سمي شديد (داراي علامت اختصاري T;R24) در غلظت كلي≤ 3% (برابر يا بيشتر ازسه درصد وزني) به عنوان پسماند ويژه قابل طبقه بندي است.

ح- "سرطانزايي": هر نوع ماده يا پيش ساز كه در اثر بلع يا جذب پوستي، باعث القاي سرطان يا افزايش ابتلا به آن شوند. مواد خطرناك از اين دست داراي علامت اختصاري تعريف شده 3) يا 2 يا (Carc Cat 1 در ضمايم مربوطه اين آيين نامه مي باشند.

نمونه پسماند داراي يك يا چند ماده سرطانزاي شديد (داراي علامت اختصاري  Carc Cat 1' 2; R45) در غلظت كلي≤ 1/0% )برابر يا بيشتر از يك دهم درصد وزني)، و يا داراي يك يا چند ماده سرطانزا (داراي علامت اختصاري Carc Cat 3;R40) در غلظت كلي≤ 1%(برابر يا بيشتر از يك درصد وزني(به عنوان پسماند ويژه قابل طبقه بندي است.

خ- "خورندگي": هر نوع ماده يا پيش ساز كه در اثر تماس با بافت زنده موجب تخريب آن مي شود. مواد خطرناك از اين دست داراي علامت اختصاري تعريف شده(C) در ضمايم مربوطه اين آيين نامه مي باشند. نمونه پسماند داراي يك يا چند ماده خورنده شديد (داراي علامت اختصاري C;R35) در غلظت كلي≤1/0% (برابر يا بيشتر از يك دهم درصد وزني ) ، و يا داراي يك يا چند ماده خورنده (داراي علامت اختصاري C;R34) در غلظت كلي≤ 5%(برابر يا بيشتراز پنج درصد وزني) به عنوان پسماند ويژه قابل طبقه بندي است.

د- "عفوني": هر نوع ماده يا پيش ساز حاوي ميكروارگانيسم هاي زيست پذير و مقاوم يا مواد سمي كه موجب ايجاد بيماري درانسان و ديگر موجودات زنده شود.

ذ- "تراتوژنيك": هر نوع ماده يا پيش ساز كه در اثر تنفس، بلع يا جذب پوستي باعث القاي جهش هاي غيرارثي مادرزادي يا افزايش احتمال ابتلا به آن شود.

ر- "موتاژنيك": هر نوع ماده يا پيش ساز كه در اثر تنفس، بلع يا جذب پوستي باعث القاي نواقص ژنتيكي ارثي يا افزايش ابتلا به آن شود. مواد خطرناك از اين دست داراي علامت اختصاري تعريف شده(Muta Cat 1. 2.  3) در ضمايم مربوطه اين آيين نامهمي باشند. نمونه پسماند داراي يك يا چند ماده موتاژنيك شديد (داراي علامت اختصاري Muta Cat 1  2 ; R46) در غلظت كلي ≥1/0%(برابر يا بيشتر از يك درصد وزني) به عنوان پسماند ويژه قابل طبقه بندي است.

ز- "واكنش گري": هر نوع ماده يا پيش ساز كه باعث انتشار گازهاي سمي و خيلي سمي در تماس با آب، هوا يا يك اسيد شود،مواد خطرناك از اين دست داراي علامت اختصاري تعريف شده  43) يا R42 ) در ضمايم مربوطه اين آيين نامه مي باشند.

ژ- هر نوع ماده يا پيش ساز كه به هر طريق بعد از دفع يا حاصل آوردن ماده ديگر، قادر به ايجاد يكي از خواص فوق الذكر در اين فصل باشد(براي مثال شيرابه هاي خطرناك). مواد خطرناك از اين دست داراي علامت اختصاري تعريف شده(  43 يا 42 R)درضمايم مربوطه اين آيين نامه مي باشند.

س- بوم سمي(اكوتاكسيك) :هر نوع ماده يا پيش ساز كه نمايانگر يا دربردارنده احتمال بروز خطر فوري يا تاخيري براي بخش يادر بخش هايي از محيط زيست باشد. مواد خطرناك از اين دست داراي علامت اختصاري تعريف شده59) يا 53 يا (N / R  52  درضمايم مربوطه اين آيين نامه مي باشند.

 

فصلپنجم - انواعپسمانددرفهرستمدون

ماده8- مواد و محصولات مندرج در فهرست مدون در صورتي به عنوان پسماند تلقي مي شوند كه در ابتدا تعريف پسماند مندرج در قانون در خصوص آنها برقرار باشد.

ماده9- بر اساس دارا بودن خواص خطرناك، پسماندهاي مندرج در فهرست مدون به 4 دسته اصلي ذيل تقسيم مي شوند:

الف:پسماندويژهمطلق: اين پسماندها داراي علامت ستاره با انديس بالا (*) در انتهاي سمت راست شناسه مربوطه بوده و به علاوه صرفنظر از غلظت و ميزان مواد خطرناك موجود در آنها به طور خودكار به عنوان پسماند ويژه قابل تشخيص مي باشند.

در اين دسته نيازي به تعيين مواد شيميايي موجود در پسماند براي تشخيص خواص خطرناكي نمي باشد.

مثال: پسماندويژهمطلق * 130701    نفت و گازوئيل سوختي

ب: پسماندويژهمشروط: اين پسماندها داراي علامت ستاره با انديس بالا (*) در انتهاي سمت راست شناسه اختصاصي بوده و به علاوه عبارت "حاوي مواد خطرناك" در شرح مربوطه مندرج گرديده است. تعيين غلظت و ميزان مواد خطرناك در اين نوع پسماندها الزامي و پس از تطبيق با معيارهاي حد تشخيص پسماند ويژه و يا در صورت دارا بودن خواص خطرناك به عنوان پسماند ويژه قابل تشخيص مي باشند.

پ: پسماندشبهويژه : اين پسماندها در رديف بعدي مربوط به پسماندهاي ويژه مشروط در فهرست مدون قابل رهگيري مي باشند و به عنوان مكمل پسماند ويژه مشروط، عبارت "به غير از موارد مذكور" در شرح شناسه مربوطه مندرج گرديده است. در صورت تطابق با شرايط مطرح در اين آيين نامه براي طبقه بندي در رديف هاي مذكور، غير از نوع پسماند ويژه مشروط تلقي شده و به عنوان پسماند عادي قابل تشخيص مي باشند.

مثال:

پسماند ويژه مشرو ط * 160303   پسماندهاي معدني حاوي مواد خطرناك

مكمل پسماند ويژه مشروط 160304    پسماندهاي معدني به غير از موارد مذكور در 160303

ت: پسماندعادي: ساير پسماندهاي بدون علامت ستاره با انديس بالا (*) در انتهاي سمت راست شناسه مربوطه در فهرست مدون، به عنوان پسماند عادي)غير ويژه(قابل تشخيص مي باشند.

مثال:پسماندعادي (غير ويژه) 200101                     كاغذ و مقوا

 

فصلششم- تعيينشناسهانواعپسمانددرفهرستمدون

ماده10- شناسه مربوط به هر نوع پسماند شامل دو بخش مي باشد، بخش اول به صورت عدد 6 رقمي است كه به منظور تعيين وتوصيف پسماند به كار مي آيد. بخش دوم شناسه شامل علامت ستاره با انديس بالا (*)در انتهاي سمت راست بخش عددي است و درج علامت مذكور نشان دهنده ويژه (خطرناك) بودن پسماند مي باشد.

تبصره- در خصوص بخش عددي براي سرفصل ها عدد 2 رقمي، زيرفصل ها عدد 4 رقمي و براي انواع پسماندها عدد 2 رقمي منظور گرديده است.

ماده11 -كليه انواع پسماند مندرج در فهرست مدون به طور كامل توسط شناسه اختصاصي فوق الذكر قابل تعريف مي باشند. به اين منظور مراحل ذيل براي تعيين پسماند در فهرست مدون مي بايستي مورد بررسي قرار گيرد:

الف- منبع توليد پسماند در سر فصل هاي 01 الي 12 يا 17 الي 20 مربوطه فهرست مدون تعيين و شناسه 6 رقمي پسماند (به غير از شناسه هايي كه به دو رقم آخر 99 از اين فصل ها ختم مي شوند( معين شود.

تبصره- واحد توليدي خاص ممكن است پسماند ها را مطابق با فعاليت هاي مربوطه خود در فصل هاي مختلف طبقه بندي نمايد.

براي نمونه كارخانجات خودروسازي ممكن است در مراحل فرايندي مختلف نيازمند طبقه بندي پسماندهاي مربوطه در فصل هاي12 )پسماندهاي حاصل از قالب گيري و تصفيه سطحي فلزات(،11(پسماندهاي حاصل از تصفيه سطحي شيميايي و اندود كاري فلزات )و 08 (پسماندهاي حاصل از كاربري پوشش هاي صنعتي)باشد.

ب- در صورت عدم تطبيق شناسه پسماندي مناسب در فصل هاي 01 الي 12 يا 17 الي 20، فصل هاي 13، 14و 15 براي تعيين پسماند مي بايستي مورد بررسي قرار گيرد.

پ- در صورت عدم كاربري و تطبيق با شناسه هاي پسماندي مندرج در فصل هاي فوق الذكر، پسماند مي بايستي در فصل 16مورد بررسي قرار گيرد.

ت- در صورت عدم تطبيق با شناسه پسماندي مناسب در فصل 16و فصل هاي قبلي مذكور، شناسه هاي داراي دو رقم انتهايسمت راست 99(پسماند غير مشخص در بخش مربوطه)مي بايستي براي تعيين پسماند در بخشي از فهرست مدون مطابق بافعاليت تعيين شده در مرحله الف مورد استفاده قرار گيرد.

ماده12 - ترتيب و توالي عددي در تعريف شناسه ها مورد نظر قرار گرفته است. موارد تعريف نشده )فضاي غير متوالي(، محل توسعه فهرست در آينده خواهد بود. به همين منظور فهرست مدون در دوره هاي تناوب معين بر اساس نتايج تشخيصي وضرورت ها مورد توسعه و بازنگري قرار خواهد گرفت.

تبصره- در صورت تصميم بر هر نوع تغيير در شناسه پسماندها در فرايندهاي بازنگري، شناسه جديد تعريف و اختصاص خواهد يافت. در اين راستا و به منظور جلوگيري از هر نوع سردرگمي شناسه هاي قبلا تعريف شده براي پسماندهاي تغيير يافته حذف و بدون استفاده باقي خواهد ماند، همچنين به پسماندهاي اضافه شده شناسه هاي جديد كه قبلا مورد استفاده قرار نگرفته است، اختصاص مي يابد.

ماده13 - به منظور تسهيل در تشخيص و طبقه بندي شناسه هاي تدوين شده، براي سرفصل هاي معرفي شده نماد، طرح يا رنگ خاص به عنوان ملزومات برچسب گذاري، توسط سازمان معين و ابلاغ مي گردد.

 

فصل هفتم- حدودتشخيصخواصويژه ( خطرناكی)درپسماندها

ماده14 - در خصوص پسماندهاي ويژه، توليد كننده پسماند مورد نظر مي بايستي اطلاعات كافي درباره مواد شيميايي موجود در پسماند را براي شناخت خطرناك بودن آن ارائه نمايد. اين اطلاعات از طريق برگه هاي داده ايمني  (MSDS) يا معرفي و شناخت چگونگي توليد پسماند قابل ارائه مي باشد.

تبصره- در صورت عدم موفقيت در خصوص شناخت مواد در پسماند مطابق با ماده قبلي و عدم دستيابي از طريق منابع ديگر، ارائه نتايج انجام آزمايشات استاندارد مربوطه تشخيص خواص خطرناكي قابل انجام در كشور، مندرج در ضميمه شماره (3) اين آيين نامه،بر روي نمونه پسماند الزامي است.

ماده15 - با برقراري معيار خواص و يژگي طبق تعاريف مطرح شده در خصوص مواد خطرناك، پسماند در صورتي ويژه تلقي مي شود كه غلظت مواد مذكور در پسماند (بر اساس درصد وزني) به نحوي باشد كه پسماند يك يا چند ويژگي از خصوصيات خطرناكي مندرج در ماده (7) اين آيين نامه را نمايان سازد.

ماده16 - حدود تشخيص خواص ويژه در پسماندها بر اساس نتايج ذيل خواهد بود:

الف- پسماند حاوي ماده يا مواد خطرناك با غلظت برابر يا بيشتر از حد مناسب تعيين شده در ضميمه شماره 2  اين آيين نامه باشد و يا

ب- اعمال روش هاي آزمايش مندرج در ضميمه شماره 3 اين آيين نامه، حداقل يكي از خواص خطرناك را در نمونه پسماند اثبات نمايد.

تبصره1- فهرست مواد خطرناك و تعيين ميزان و غلظت عامل خطرناك در ضميمه شماره 2 اين آيين نامه مندرج گرديده است.

تبصره2- روشهاي آزمايش استاندارد تشخيص خواص ويژه مندرج در ضميمه شماره 3 شَامل سه بخش به ترتيب ذيل مي باشد:

(بخشA): روش هاي تعيين خواص ويژه (خطرناكي)

(بخش B): روش هاي تعيين سميت و اثرات ديگر بر سلامت

(بخش C): روش هاي تعيين اكوتاكسيكي(بوم سميت)

فصلهشتم- حدودواختيارات

ماده17- كليه توليد كنندگان پسماند در كشور، موظف به فراهم نمودن شرايط لازم براي تفكيك پسماندها از مبدا بوده و در اين راستا مخلوط كردن پسماندهاي ويژه و پسماندهاي عادي ممنوع مي باشد.

تبصره- در صورت اختلاط پسماند عادي و پسماند ويژه نحوه مديريت اين نوع پسماندها همانند پسماند ويژه مي باشد.

ماده18- كليه عوامل مسئول طبق قانون مديريت پسماند، موظف به تعيين شناسه پسماند توليد شونده مي باشند. اين موضوع به عنوان پايه اصلي در اجراي كليه الزامات و تعهدات مربوطه عمليات مديريت اجرايي همچون گزارش دهي، صدور مجوز و گواهينامه،تكميل بانك اطلاعات جامع پسماندها و حمل و نقل پسماندها مي بايستي مد نظر قرار گيرد.

ماده19 - در خصوص پسماندهاي صنعتي و ويژه، شناسه گذاري در وحله اول وظيفه توليد كننده پسماند مي باشد. همچنين

شناسه تعيين شده مي بايستي مورد تاييد سازمان باشد.

تبصره1- سازمان، مسئوليت بررسي و اعلام هر يك از خصوصيات تعيين شده در ماده 7 اين آيين نامه را به توليد كننده پسماند واگذار مي نمايد.

تبصره2- مراجع تاييد استاني، ادارات كل حفاظت محيط زيست استان ها مي باشد.

تبصره3- سازمان از معيار مذكور در ماده 6 اين آيين نامه براي فهرست نمودن پسماندهاي ويژه و نيز در راستاي برقراري حدود استثناء بهره برداري مي نمايد.

تبصره4- مطابق ماده 11 آيين نامه اجرايي قانون مديريت پسماندها، كليه مراكز توليد كننده پسماندهاي ويژه همچنين توليد كنندگان جزء ويژه پسماند عادي (خانگي) بايد نسبت به جداسازي پسماندهاي ويژه از پسماندهاي عادي در محل توليد اقدام نمايند و در اين راستا ملزم به رعايت مقررات مربوطه در اين آيين نامه نيز مي باشند.

ماده20 - سازمان صرفنظر از شناسه هاي مندرج در فهرست مدون، حق تعيين خواص ويژگي هر پسماندي را براي خود محفوظ مي دارد.

ماده21 - در خصوص پسماندهاي عادي مسئوليت شناسه گذاري طبق تصميم گيري مسئولان مديريت اجرايي، مطابق با قانون مديريت پسماندها مي باشد.

تبصره1- مطابق ماده 8 آيين نامه اجرايي قانون مديريت پسماندها، توليدكنندگان پسماند عادي و اشخاص حقيقي و حقوقي مسئول مراكز و مجتمع هائي كه پسماند عادي توليد مي كنند، از قبيل ساكنين منازل، مديران و متصديان مجتمع ها و شهركها،اردوگاهها، سربازخانه ها، واحدها و مجتمع هاي تجاري، خدماتي، آموزشي، تفريحي و تفرجگاهي در قبال مديريت اجرايي پسماند عادي پاسخگو بوده و در اين راستا ملزم به رعايت مقررات مربوطه در اين آيين نامه نيز مي باشند.

تبصره2- مطابق ماده 9 آيين نامه اجرايي قانون مديريت پسماندها، كليه اشخاص حقيقي و حقوقي كه مبادرت به عمليات ساختماني و عمراني از هر قبيل در سطح شهر، روستا و بخش مي نمايند بايد مقررات و شيوه نامه هاي مربوط در خصوص جدا سازي، دخيره و انتقال نخاله هاي ساختماني را رعايت نمايند، و در اين راستا ملزم به رعايت مقررات مربوطه در اين آيين نامه نيزمي باشند.

ماده22 - كليه توليد كنندگان پسماندها موظف به ارائه آمار و اطلاعات دقيق از شناسه پسماند توليد شونده، مطابق با مقررات معين شده در اين آيين نامه، به مسئولان اجرايي مي باشند. در صورت مداوم بودن فرايند توليد پسماند اين اطلاعات مي بايستي در دوره تناوب معين اعلام شود.

تبصره1- ارائه اطلاعات و آمار صحيح الزامي و مسئوليت هر نوع اطلاعات نادرست، متوجه توليد كننده پسماند خواهد بود.

تبصره2- در آمار ارائه شونده مقياس وزني ميزان توليد پسماند بر حسب كيلوگرم و مقياس حجمي بر حسب ليتر تعيين مي شود. در گزارشات مربوطه، بازه زماني توليد پسماند، مناسبترين بازه بنا به تشخيص مسئولان اجرايي با هماهنگي سازمان مي باشد. بازه زماني توليد پسماند مندرج در پايگاه اطلاعاتي جامع پسماندها بنا به تشخيص مركز آمار ايران با هماهنگي سازمان خواهد بود و اطلاعات دريافتي بر مبناي بازه مذكور تبديل و ثبت مي گردد.

ماده23 - كليه مسئولان اجرايي موظف به ارائه آمار توليد پسماند مطابق با مفاد اين آيين نامه به سازمان مي باشند. سازمان پس از تاييد اطلاعات موارد را براي ثبت در پايگاه اطلاعاتي جامع پسماندها مستقر در مركز آمار ايران، به آن مركز ارائه مي نمايد.

ماده24 - ضمن اجرايي نمودن ماده 9 قانون و مطابق بند 2 ماده 9 آيين نامه اجرايي آن، وزارت كشور موظف است بانك اطلاعاتي مديريت پسماندهاي عادي و كشاورزي را مطابق با مفاد اين آيين نامه تهيه و براي تكميل بانك اطلاعاتي جامع پسماندها به سازمان ارائه نمايند.

تبصره- وزارت جهاد كشاورزي موظف است تمهيدات و اقدامات لازم جهت برقراري و پايش عمليات شناسه گذاري و نيز ارائه آمار پسماندها در بخش هاي مختلف مربوطه را مطابق با مفاد اين آيين نامه معمول و نتايج را براي انجام وظايف مقرر در ماده24  به طور منظم به وزارت كشور و سازمان گزارش نمايد.

ماده25 - وزارت صنايع و معادن موظف است تمهيدات و اقدامات لازم جهت برقراري و پايش عمليات شناسه گذاري و نيز ارائه آمار پسماندها در بخش هاي مختلف صنعتي را مطابق با مفاد اين آيين نامه معمول و نتايج را به طور منظم به سازمان گزارش نمايد.

تبصره- كليه واحدهاي صنعتي و معدني ملزم به ارائه آمار و اطلاعات صحيح از پسماند توليدي مطابق با مفاد اين آيين نامه به مسئولان اجرايي ذيربط در وزارت صنايع و معادن و نيز فراهم آوردن تمهيدات لازم مي باشند. وزارت مذكور اطلاعات تاييد شده را در فواصل زماني منظم به سازمان گزارش مي نمايد.

ماده26 - وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در مورد پسماندهاي پزشكي، وزارت نفت در مورد پسماندهاي نفتي يا صنعتي مربوطه، وزارت نيرو در مورد پسماندهاي صنعتي مربوطه و ساير دستگاه هاي ذيربط و مسئول مديريت اجرايي هر نوع دسته پسماند عمده تعريف شده در قانون موظف مي باشند، تمهيدات و اقدامات لازم جهت برقراري و پايش عمليات شناسه گذاري و نيز ارائه آمار پسماندها در بخش هاي مختلف را مطابق با مفاد اين آيين نامه معمول و نتايج را به طور منظم به سازمان گزارش نمايند.

ماده27 - طبق تبصره ماده 2 آيين نامه اجرايي قانون مديريت پسماند، كارگروه هاي استاني جهت هماهنگي در سطح استان ضمن بررسي دوره اي در استان مربوطه، پيشنهادات مقتضي براي بهبود اجراي آيين نامه و ضوابط مورد بررسي را به سازمان منعكس نمايند.

تبصره- وزارت كشور (استانداري ها)  اجراي آيين نامه و ضوابط مورد بررسي را در برنامه هاي ساليانه پيش بيني نمايند.

ماده28 - مركز آمار ايران موظف است تمهيدات و اقدامات لازم جهت هماهنگي با سازمان، براي برقراري بانك اطلاعاتي جامع پسماندها را مطابق با مفاد اين آيين نامه معمول و گزارشات مربوطه را در سالنامه ملي آماري به نحو مقتضي درج نمايد.

تبصره1در شرايط خاص و بنا به ضرورت ملاحظه مصالح ملي، محدوديت احتمالي در انتشار آمار و اطلاعات برخي از انواع پسماند از طرف سازمان با هماهنگي مركز آمار ايران قابل اعمال است.

تبصره2سازمان مي تواند براي ساماندهي و تكميل بانك اطلاعات جامع پسماندها نسبت به عقد قرارداد با شخصيت هاي حقوقي اقدام نمايد.

ماده29 - كليه توليد كنندگان پسماندها موظف به برقراري تمهيدات لازم اعم از آموزش، تجهيز به امكانات و هر نوع شرايطي كه از سوي سازمان و مسئول اجرايي ذيربط براي اجرايي نمودن مصوبات اين آيين نامه تعيين مي شود، مي باشند.

ماده30 - در راستاي ماده 6 قانون مديريت پسماندها و بند(الف) ماده 64 قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادي، سازمان صدا وسيماي جمهوري اسلامي ايران موظف است براي آموزش عمومي و معرفي فعاليت دستگاه هاي ذيربط در برقراري و پايش نظام شناسه گذاري پسماندها در سطح كشور، تمهيدات لازم را از طريق رسانه ملي به نحو مقتضي فراهم نمايد.

تبصره- مطابق ماده 6 قانون مديريت پسماندها ساير رسانه هايي كه نقش اطلاع رساني دارند و همچنين دستگاههاي آموزشي و فرهنگي، موظفند جهت اطلاع رساني و آموزش درباره جداسازي صحيح و شناسه گذاري پسماندها و ملزومات مربوطه ، اقدام و با سازمانها و مسئولين مربوط همكاري نمايند.

ماده31 - كليه دستگا ه هاي ذيربط و توليد كنندگان پسماند موظف به رعايت مفاد اين آيين نامه مي باشند.

ماده32 - سازمان مسئول نظارت بر اجراي ضوابط مصوب موضوع اين آيين نامه مي باشد.

ماده33 - اين آيين نامه مشتمل بر 36 ماده و 4 ضميمه در تاريخ 12 مرداد 1389 به تصويب كارگروه ملي پسماند رسيد. (متن كامل آيين نامه و كليه ضمايم تحت عنوان "آيين نامه شناسه گذاري پسماندها و ضوابط تعيين حدود تشخيص پسماندهاي ويژه" از طريق وب سايت سازمان- دفتر بررسي آلودگي آب و خاك قابل دسترس مي باشد).

تبصره - فهرست ضمايم مذكور به شرح ذيل مي باشد:

ضميمه شماره 1- فهرست مدون كشوري پسماندها شامل تعيين پسماندهاي ويژه

ضميمه شماره 2- فهرست مواد خطرناك و تعيين ميزان و غلظت عامل خطرناك

ضميمه شماره 3- روش هاي تشخيص خصوصيات خطرناكي

ضميمه شماره 4- جدول غلظت بيشينه آلودگي براي خواص سميت

ماده34 - كليه مسئولان اجرايي موظف مي باشند از تاريخ تصويب آيين نامه تا پايان سال 1389 ، نسبت به معرفي و ايجاد زيرساخت هاي لازم در حوزه مربوطه اقدام نمايند.

ماده35 - مفاد اين آيين نامه از ابتداي سال 1390 در كشور لازم الاجرا مي باشد.

ماده36- اين ضوابط به عنوان ضوابط جايگزين هر نوع ضابطه قبلي در اين خصوص تلقي شده و در صورت وجود موارد مشابه،اين ضوابط معتبر و قابل اجرا است